مطبوعات اصلاح‌طلب، ابراز نگراني خاتمي از رد صلاحيت كانديداهاي كليدي اصلاح‌طلب را به‌عنوان مهمترين موضوع خبري خود انتخاب كردند.

كارگزاران در اين باره نوشت: شنيده‌هايي كه از ردصلاحيت گسترده نامزدهاي اصلاح‌طلب، در انتخابات مجلس هشتم خبر مي‌دادند، در نهايت با واكنش سيدمحمد خاتمي روبه‌رو شد تا او روز پنج‌شنبه در جمع اعضاي ستاد انتخاباتي ائتلاف اصلاح‌طلبان به صراحت از تنگ‌نظري‌هاي موجود براي محروم‌كردن بسياري از نيروهاي مومن، مجرب و روشن از حضور در انتخابات، ابراز نگراني كند.

اعتماد نيز در تيتر نخست خود نوشته است: «سيدمحمد خاتمي» از احتمال «محروم کردن بسياري از نيروهاي مومن و مجرب با سابقه روشن از حضور در صحنه انتخابات مجلس هشتم» خبر داد و با ابراز نگراني شديد از صحت اين اخبار، خواستار اعمال نظرات مقامات عالي رتبه نظام شد. رئيس جمهور پيشين ايران، اين اظهارات را صبح پنجشنبه در ديدار با اعضاي ستاد ائتلاف اصلاح طلبان که براي رايزني درباره چگونگي مواجهه با نحوه رسيدگي به صلاحيت داوطلبان به ديدار خاتمي رفته بودند، ابراز کرد. او پس از اينکه اعضاي ستاد ائتلاف اصلاح طلبان عنوان کردند «از درون محافل مسوول انتخابات درباره نحوه رسيدگي به صلاحيت داوطلبان اخباري شنيده مي شود که بسيار نگران کننده است»، اظهارات آنان را تکميل کرد و گفت؛ «علاوه بر شايعات عمومي، متاسفانه اخباري به دستم رسيده که حاکي از نوعي تنگ نظري و اقدام براي محروم کردن بسياري از نيروهاي مومن، مجرب و روشن از حضور در صحنه انتخابات است؛ امري که در صورت صحت بدون ترديد به زيان نظام و جامعه خواهد بود.» خاتمي با ابراز اميدواري نسبت به آنکه «آنچه شنيده مي شود سياست رسمي مسوولان برگزاري انتخابات نباشد و تنها ناشي از ديدگاه برخي افراد غيرموثر باشد»، در عين حال تاکيد کرد؛ «در غير اين صورت واضح است که مهمترين شرط انتخابات خوب و ارزشمند يعني رقابت منتفي خواهد شد امري که يقيناً مورد نظر مقامات عالي رتبه نظام نخواهد بود.» خاتمي با اين توضيحات، مسوولان برگزاري انتخابات را خطاب قرار داد و گفت؛ «اميدوارم آنها اين نگراني ها را رفع کنند تا در عمل شاهد برخورد قانوني همراه با سعه صدر مسوولان در جهت برگزاري انتخاباتي رقابتي و قابل قبول باشيم و خداي ناخواسته شاهد رفتاري نباشيم که به بخش مهمي از نيروهاي ارزنده و بالاتر از آن به کل جامعه جفا شود.» «سيدمحمد خاتمي» در شرايطي از ردصلاحيت هاي گسترده در انتخابات نگران است که پيش از او ساير اصلاح طلبان نيز به شيوه هاي مختلف به اين موضوع اعتراض داشتند، اما نحوه بيان رئيس جمهور سابق ايران نشان از آن دارد که ميزان ردصلاحيت نامزدهاي انتخاباتي طيف اصلاح طلب دامنه وسيع تري نسبت به دوره هاي قبل خواهد داشت. آنقدر که به گفته خاتمي «نيروهاي ارزنده و بالاتر از آن با سابقه روشن، مومن و مجرب» را هم در بر مي گيرد. اين موضوع سبب شده است اصلاح طلبان برخلاف رقبايشان براي تدوين برنامه هاي انتخاباتي دچار نوعي بلاتکليفي شوند. بر همين اساس بود که آنها براي چاره جويي صبح پنجشنبه به ديدار خاتمي رفتند و او نيز به اعضاي ستاد اصلاح طلبان تاکيد کرد؛ «براي تصميم گيري بايد منتظر آينده ماند. لازم است کار با جديت در ستاد ائتلاف پيگيري شود.» به اين ترتيب، در شرايطي که اصولگرايان سرگرم رايزني براي کاهش اختلافات دروني هستند، اصلاح طلبان به شدت دلواپس چگونگي بررسي صلاحيت ها هستند. اين وضعيت با همسو شدن هيات هاي اجرايي و نظارت دوچندان شده است چرا که اگر در انتخابات پيشين، تنها شوراي نگهبان و هيات هاي نظارت، کانديداهاي اصلاح طلبان را ردصلاحيت کردند، در اين دوره رفتارهاي هيات هاي اجرايي و مسوولان برگزاري انتخابات مجلس هشتم که شيوه هاي تازه يي همچون تحقيقات محلي را تدوين کرده اند، ريزش نيروهاي اصلاح طلبان را در پي خواهد داشت... به جز موضع گيري هاي اخير «احمد جنتي» دبير شوراي نگهبان که «اصل برائت را فاقد پشتوانه حقوقي» عنوان کرده است، برخي از چهره هاي راستگرايان، حاميان دولت نهم و رسانه هاي اصولگرا نيز وارد کارزار انتخاباتي شده اند و به شوراي نگهبان توصيه کرده اند در ردصلاحيت کانديداهاي اصلاح طلبان هيچ ملاحظه و مصلحت انديشي نداشته باشند. موضع گيري رسانه هاي منتقد اصلاح طلبان به اندازه‌اي آشکار و شديد است که خبرگزاري جمهوري اسلامي ايران - وابسته به دولت - خبر ابراز نگراني خاتمي از نحوه بررسي صلاحيت ها را «شايعه پراکني در بالا ترين سطح» توصيف کرد... ايرنا نوشت: «همزمان با بررسي صلاحيت داوطلبان نمايندگي مجلس شوراي اسلامي در هيات هاي اجرايي، موجي از تبليغات منفي درباره احتمال محروم شدن عده‌اي از داوطلبان نمايندگي مجلس از حضور در رقابت هاي انتخاباتي توسط عده يي از فعالان سياسي ايجاد شده است. در بالا ترين سطح از اين شايعه پراکني‌ها، متن تنظيم شده يي با امضاي ستاد ائتلاف اصلاح طلبان به رسانه ها و از جمله ايرنا نمابر شد که در آن به نقل از محمد خاتمي آمده است؛ «متاسفانه اخباري به دستم رسيده که حاکي از نوعي تنگ نظري و اقدام براي محروم کردن بسياري از نيروهاي مومن و مجرب و روشن از حضور در عرصه انتخابات است،»در متن تنظيم شده ستاد ائتلاف مذکور هيچ اشاره‌اي به منبع ادعاهاي مطرح شده نشده است. گفتني است در پي انتشار اين ادعاي واهي، تعداد زيادي از افراد همسو با يک طيف سياسي، حتي کساني که سابقه تخلف انتخاباتي دارند، اتهام زني عليه سلامت انتخابات را تشديد کرده اند.»علاوه بر خبرگزاري دولت، از نخستين روز آغاز ثبت نام کانديداها، برخي رسانه هاي شاخص اصولگرايان مطالبي را عليه اصلاح طلبان به چاپ رسانده اند که نگراني اين طيف را با توجه به تجربه هاي گذشته آنها افزون کرده است.هفته نامه «پرتو» وابسته به موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره) تحت مسووليت «محمدتقي مصباح يزدي» يکي از همين نشريات است که شوراي نگهبان را به ردصلاحيت اصلاح طلبان تشويق کرده است... همچنين هفته نامه «صبح صادق» و «حسين شريعتمداري» مديرمسوول و سرمقاله نويس کيهان نيز پيش از اعلام نتيجه تعيين صلاحيت ها، اصلاح طلبان را ردصلاحيت شده قلمداد کرده اند.

در همين حال همبستگي به نقل از محمدرضا عارف چهره شاخص اصلاح طلبان درانتخابات مجلس هشتم نسبت به پيامد‌هاي تنگ نظري، ديدگاههاي جناحي وسلايق شخصي در بررسي صلاحيت نامزدان انتخابات مجلس هشتم هشدار داد.

عارف گفت: هيات‌هاي اجرا و نظارت بايدبر اساس مرصريح قانون وكف آن كساني را كه داراي حداقل شرايط قانوني هستند را تاييد كنند تا مردم ازبين آنان نامزد مورد علاقه خود را انتخاب كنند تا درآن صورت مشاركت حداكثري رخ دهدكه اگر اين اتفاق نيفتد انتخابات پرشوري نخواهيم داشت.

در همين زمينه سخنگوي ستاد ائتلاف اصلاح‌طلبان از نگراني‌عميق سيدمحمد خاتمي‌و چهره‌هاي شاخص اصلاح‌طلب درباره روند بررسي صلاحيت نامزدهاي اصلاح‌طلبان در انتخابات مجلس هشتم خبر داد. عبدالله ناصري افزود: در ديدار اخير اعضاي ستاد ائتلاف اصلاح‌طلبان با خاتمي، ايشان به صراحت نسبت به برخي اخبار و شايعات درباره ردصلاحيت گسترده اصلاح‌طلبان در انتخابات آينده ابرازنگراني كردند. اين اظهارات سخنگوي ستاد ائتلاف اصلاح‌طلبان به دنبال آن بيان شدند كه برخي از چهره‌هاي محافظه‌كار و به خصوص نزديكان و حاميان دولت نهم به شوراي نگهبان توصيه كردند كه در ردصلاحيت كانديداهاي اصلاح‌طلب هيچ ملاحظه‌اي به خرج ندهد. ناصري درعين حال با وارد دانستن اين نگراني‌ها گفت: البته با توجه به وقايع اخير، به نظر مي‌رسد كه در انتخابات پيش رو هيات‌هاي اجرايي انتخابات، بار اصلي ردصلاحيت اصلاح‌طلبان را از هيات‌هاي نظارت و شوراي نگهبان برعهده بگيرند.

محمدعلي ابطحي در سرمقاله كارگزاران تحت عنوان آرزو مي‌كنم شايعه باشد، نوشت: تا چند روز ديگر ليست ردصلاحيت‌ها اعلام خواهد شد. آقاي خاتمي كه معمولاً بي‌خبر از پشت‌پرده‌ها نيست، در ديدار اعضاي ستاد ائتلاف اصلاح‌طلبان اعلام كرده است كه علاوه بر شايعات عمومي، متاسفانه اخباري به دستم رسيده كه حاكي از نوعي تنگ‌ نظري و اقدام براي محروم‌كردن بسياري از نيروهاي مومن، مجرب و روشن از حضور در صحنه‌ انتخابات است؛ امري كه در صورت صحت، بدون ترديد به زيان نظام و جامعه خواهد بود. ولي اميدوارم آنچه شنيده مي‌شود، سياست رسمي مسوولان برگزاري انتخابات نباشد، بلكه ناشي از ديدگاه برخي افراد غيرموثر باشد در غير اين صورت واضح است كه مهم‌ترين شرط انتخابات خوب و ارزشمند يعني رقابت منتفي خواهد شد. همچنان كه خود آقاي خاتمي آرزو كرده است، اميدواريم ردصلاحيت‌ها شايعه باشد. اين بار با توجه به شرايط همگوني سياسي داخل كشور و يك‌دست بودن قواي سياسي دوستان وابسته و نزديك به آقاي هاشمي رفسنجاني از قبل ثبت‌نام نكردند. در جناح اصلاح‌طلبان هم بسياري از كساني كه زمينه رأي خوبي داشتند، ثبت‌نام نكردند و از سوي ديگر تمام تلاش بر اين بوده كه چهره‌هاي ميانه براي ثبت‌ نام اقدام كنند. در حقيقت يك نوع خودحذفي در جناح اصلاح‌طلبان صورت گرفته است. دليل اين اقدام و فعال شدن جبهه اصلاحات نيز دلسوزي براي كشور و حضور مردم در انتخابات و اصلاح كشور از درون بوده است؛ امري كه عاقلان و دلسوزان واقعي انقلاب حتي اگر در جبهه اصلاح‌طلبي نباشند، بايد از آن حمايت كنند... راه مقابله و ناكام‌ماندن كساني كه در دنيا سربلندي اين ملت را نمي‌خواهند، انتخاباتي است كه در داخل و خارج بر سلامت و فراگيري آن اعتماد وجود داشته باشد؛ مثل انتخابات دوم خرداد كه همه بر اين تاكيد داشتند كه پس از انتخابات سايه شوم بسياري از خطرهاي داخلي و خارجي از سر كشور دور شد. اگر اين خبر آقاي خاتمي شايعه نباشد، حداقل نتيجه آن اين خود بود كه در سراسر كشور اصلاح‌طلبان بي‌كانديدا نه تنها نمي‌توانند در انتخابات فعال شوند بلكه انگيزه شركت در انتخاباتي غيررقابتي براي مردم هم به شكل قابل توجهي كاهش مي‌يابد... آنان كه سرنوشت كشور برايشان پراهميت‌تر است مي‌دانند انتخابات آزاد و رقابتي و حضور نمايندگان افكار گوناگون در مجلس و در نهايت حمايت گسترده مردمي در شرايط داخلي و خارجي فعلي چقدر كارگشاي زندگي مردم است و مي‌تواند باعث اقتدار كشور شود و خطرات گوناگون را از ساحت انقلاب و مردم دور كند و مثل آقاي خاتمي آرزو مي‌كنند خبر ردصلاحيت‌هاي گسترده شايعه باشد. در اين چند روز باقي مانده وظيفه بزرگان كشور از قبيل آقايان هاشمي رفسنجاني، خاتمي، كروبي، مهندس موسوي و نيز حتي بزرگان عاقل جبهه راست كه شرايط كشور را مي‌فهمند اين است كه تلاش كنند تا به خاطر كشور، انقلاب، مردم، تلاش كنند تا مساله ردصلاحيت‌هاي گسترده همچنان شايعه بماند، اگرچه تجربه نشان داده كه معمولاً قبل از انتخابات سرنوشت كشور و اين حرف‌ها در اولويت قرار نمي‌گيرد و بعداً نتايج مشكل‌آفرين آن معلوم مي‌شود.

در همين حال روزنامه كيهان با چاپ گزارشي تحليلي، تلويحاً موضوع ردصلاحيت‌ها را مورد تاييد قرار داده است. اين روزنامه نوشت: زماني سعيد حجاريان براي توصيف جبهه مشاركت از اصطلاح «بين العباسين» (ميان دو عباس) استفاده كرد و منظور او از كاربرد اين اصطلاح آن بود كه جبهه مشاركت را ملغمه اي از نيروهاي متضاد نشان دهد كه در يك سوي آن «عباس» دوزدوزاني و در سوي ديگر آن «عباس»عبدي ايستاده است. از آن زمان چندسالي نگذشته بود كه سخنگوي ستاد ائتلاف اصلاح طلبان نيز يك سر جبهه اصلاحات را نهضت آزادي و نيروهاي موسوم به ملي-مذهبي معرفي كرد و سر ديگر آن را در حزب كارگزاران قرار داد. اين مقدمه از وجود اختلافات تاريخي در جبهه مدعيان اصلاحات حكايت دارد. واقعيت آن است كه جبهه مدعيان اصلاحات مملو از ژنرال هايي ورشكسته است كه بدون عده و عده بر سرميز مي نشينند و طرح هاي عملياتي خود را فارغ از اقبال مردم به بحث و جدل مي گذارند. مهمترين ويژگي مباحثات اين ژنرال هاي بريده از مردم- كه مردم گرايي را با پوپوليسم و عوام زدگي يكي مي پندارند-درگيري هاي مداوم و اختلافات مكرر در موضع گيري هاي سياسي است.

طي هفته هاي اخير موضوعات مختلفي، دودسياه واگرايي را از جبهه مدعيان اصلاحات بلند كرد. اختلاف نظر در موضوعاتي نظير «حمايت بوش از اصلاح طلبان»، «نظارت خارجي بر انتخابات ايران»، «شكاف تندرو-معتدل در جبهه اصلاحات»، «بازي سرليست ها» و... آنچنان وسيع و عميق بود كه سران مدعي اصلاحات را به چاره انديشي واداشت چرا كه دانستند با چنين جماعت متشتت و منهزمي حتي اقليت فعلي مجلس هفتم هم قابل تكرار نيست!

اينجا بود كه تندروهاي مشاركتي يك بار ديگر ميدان دار شدند و تلاش كردند كه از اعمال دقت در بررسي صلاحيت ها كه نتيجه سناريوي ثبت نام فله اي اصلاح طلبان بود، سناريوي جديدي را به صحنه آورند تا ژنرالهاي ناچسب و مردم گريز اصلاحات را حداقل تا مدتي دعوت به سكوت و همدلي نمايند و براي اين جبهه متشتت، يك محور همگرايي (حتي به صورت موقت) بتراشند.